Coğrafya hayattır...

G.Akbulut



COĞRAFYA PAYLAŞIM -1-
google
COĞRAFYA VİDEO DERSLERİ
Saat

NÜFUS PİRAMİTLERİ VE ÖZELLİKLERİ,NÜFUS YOĞUNLUKLARI

NÜFUS PİRAMİTLERİ VEÖZELLİKLERİ

NÜFUS PİRAMİDİ

Nüfusun cinsiyete göre yaş gruplarına dağılımını gösteren grafiklerdir.Bir ülkenin nüfus özelliklerini en tipik gösteren çizimlerdir.

Nüfus Piramitlerinin Anlattıkları
1.     Nüfus sayısını 
2.     Cinsiyet durumunu
3.     Nüfusun yaş gruplarına dağılımını
4.     Ortalama yaşam süresini
5.     Doğum ve Ölüm oranlarını
6.     Nüfustaki hareketlenmeleri hakkında bize bilgi verir. Bizde bu bilgileri kullanarak ülke hakkında tahminlerde ve yorumlarda bulunabiliriz.
Piramitler ülkelerin gelişmişlik düzeyiyle doğrudan ilgilidir. Ülkelerin ekonomik durumu, aynı zamanda sağlık ve eğitim seviyeleri ile ilgili fikir verir.Nüfus piramitleri, bir ülkenin geri kalmış, gelişmekte olan yada gelişmiş olduğunun bir göstergesidir.Nüfus piramitleri ülke nüfusunun cinsiyet dağılımı hakkında bilgi verir.

Nüfus piramitleri ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre farklılıklar gösterir.

Nüfus piramitleri;

a. Gelişen

b. Durağan

c. Gerileyen

d. Orta Tip

Olmak üzere dört gruba ayrılır.

NÜFUSUN YAŞ GRUPLARINA DAĞILIMI

Nüfus piramitlerinde;

0-14 yaş aralığı genç nüfusu

15-64 arası yaş aralığı olgun (aktif) nüfusu

65 ve üstü yaş aralığı ile yaşlı nüfusu gösterir.

Bu piramitlerde 0-14 yaş aralığındaki genç nüfus ile 65 ve üstündeki yaş aralığındaki yaşlı nüfus bağımlı nüfusu gösterir. Dar aralıklarda ise yaş 0/4- 5/8-9/12 gibi yaşlık dilimlere ayrılarak incelenir.

Ancak gelişmemiş ülkelerde işsizliğin fazla olması dolayısıyla bağımlı nüfusun içine olgun nüfusunda girmesine neden olur.

Gelişmemiş ülkelerin nüfus piramidinde genç nüfusun fazla yaşlı nüfusun az olduğu görülürken gelişmiş ülkelerde bu durumun tersine genç nüfusun az yaşlı nüfusun fazla olduğu görülür.

(Afrika’da çocuk nüfus oranı % 40’ın üzerindedir.Avrupa’da ise % 15’dir)

NÜFUSUN CİNSİYETE GÖRE DAĞILIMI

Nüfus piramitlerinin sağ tarafı genelde kadın (female) nüfusu sol tarafı ise erkek(male) nüfusu gösterir.

Gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfusun içinde kadın nüfus oranının fazla olduğu, gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde ise erkek nüfus oranının fazla olduğu görülür.

Yine gelişmemiş ülkelerde işsizlik dolayısıyla daha çok erkeklerin göç etmesi bu ülkelerin nüfus piramidinde kadın nüfus oranının daha fazla olmasına yola açar.

 NÜFUS PİRAMİTLERİ GENEL BAKIŞ

ÜLKELERE GÖRE NÜFUS PİRAMİTLERİ VE ÖZELLİKLERİ

 1. Gelişmemiş Nüfus Piramidi

(Düzgün Üçgen Şeklinde Piramit)Nüfus piramitleri incelenirken piramidin tabanına ve tavanına bakılmalıdır. Çünkü piramit tabanı doğum oranlarını gösterirken tavanı ise yaşlı nüfusu yani ölüm oranını gösterir.
Pozitif piramitlerdir.
Yüksek doğum ve ölüm oranları görülür.
Ortalama yaşam süresi kısadır.
Çocuk nüfusun toplam nüfus içindeki payı çok fazladır.
Yaşlı nüfusun payı çok azdır.
Dolayısıyla bu piramit Bangladeş, Somali,
Afganistan gibi geri kalmış ülkelere ait nüfus piramididir.

2. Durağan Nüfus Piramidi  

(Kenarları İçe dönük Üçgen Şeklinde 
Piramit)
Bu piramit doğum oranlarının fazla olduğu ancak çocuk ölümlerinin azalmaya başladığı, sağlık vebeslenme koşullarını iyileştirmeye başlayan İran,Nijerya gibi gelişmekte olan ülkelere aittir.
3. Durağan Nüfus Piramidi
(Arı Kovanı Şeklindeki Piramit)
Bu piramit düşük doğum ve ölüm oranlarına sahip İsveç, Danimarka, Belçika gibi gelişmiş ülkelere aitnüfus piramididir.
Piramit tabanının dar olması doğum oranının düşük olduğunu, üst yaş gruplarına doğru daralmaması yaşlı nüfusun fazla olduğunu gösterir.

4. Orta Tip Nüfus Piramidi(Çan Şeklindeki Nüfus Piramidi)

Önceleri nüfusu azalma eğiliminde olan daha sonra nüfusun doğumların ve dış göçlerin teşvikiyle tekrar artmaya başladığı ülkelerde görülen piramitlerdir.Kompleks piramitlerdir.Doğum oranları yüksek, ölüm oranları düşüktür.Ortalama yaşam süresi fazladır.Çocuk nüfusun toplam nüfus içindeki payı azdır.Orta yaş ve yaşlı nüfus payı fazladır.ABD ve Kanada gibi gelişmiş ülkelere ait nüfus piramididir.

5. Gerileyen Nüfus Piramidi(Asimetrik Şekilli Nüfus Piramidi)
Bu nüfus piramidi doğum oranı fazla ancak son yıllarda doğum oranını azaltmaya yönelik politikalar izleyen ülkelere aittir.Japonya

NÜFUS PİRAMİDİ YORUMLAMA

1-Gelişmemiş Ülkelere Ait Nüfus Piramidi

Doğum oranı fazladır.
Genç nüfus fazladır.
Tüketici nüfus fazladır.
Bağımlı nüfus fazladır.
Yaşlı nüfus azdır.
Ölüm oranı fazladır.
Nüfus artış hızı yüksektir.
Çalışma çağındaki nüfusun yaş ortalaması düşüktür.
Çalışma çağındaki nüfusun içinde aktif nüfusun payı azdır.
İşsizlik fazladır.
Okuryazar oranı düşüktür.
Kalkınma hızı yavaştır.
Kişi başına düşen milli gelir azdır(GSMH)
Halkın refah düzeyi düşüktür.
Nüfusun çoğunluğu birincil ekonomikfaaliyet (tarım ve hayvancılık) kollarında çalışır.
İhracat (dış satım) gelirleri düşük ithalat (dışalım) giderleri fazladır.
Dış ticaret açığı vardır.
Hammadde satar, mamul madde alır.
Sosyal hizmetler gelişmemiştir.
Kentleşme oranı düşüktür.
Nüfusun çoğunluğu kırsal alanda yaşar.
2. Gelişmiş Ülkelere Ait Nüfus Piramidi



Doğum oranı azdır.
Genç nüfus azdır.
Tüketici nüfus azdır.
Bağımlı nüfus azdır.
Yaşlı nüfus fazladır.
Ölüm oranı azdır.
Nüfus artış hızı düşüktür.
Çalışma çağındaki nüfusun yaş ortalaması yüksektir.
Çalışma çağındaki nüfusun içinde aktif nüfusun payı fazladır.
İşsizlik azdır.
Kalkınma hızı yüksektir.
Kişi başına düşen milli gelir fazladır.
Okuryazar oranı yüksektir.
Halkın refah düzeyi yüksektir.
Nüfusun çoğunluğu ikincil (sanayi) ve üçüncül ekonomik(hizmet) faaliyet
kollarında çalışır.
İhracat gelirleri yüksek ithalat giderleri azdır.
Dış ticaret fazlası vardır.
Dış ticaret hacmi yüksektir.
Hammadde alır, mamul madde satar
Sosyal hizmetler gelişmiştir
Kentleşme oranı yüksektir.
Nüfusun çoğunluğu kentlerde yaşar.
PİRAMİTLERDE ŞEKİL BOZULMALARI
Nüfus yapısını gösteren piramitlerde kadın ve erkek sayısının eşit veya birbirine çok yakın olması beklenir. Ancak bazı durumlarda yaş ve cinsiyet gruplarında ciddi farklılıklar görülür. Bu farklılıklar piramit şekillerinin bozulmasına neden olmaktadır.
Başlıca nedenleri;
Göç olgusu
Kentlerin yada bölgenin fonksiyon özellikleri
Savaş ve kıtlık yılları
Nüfus politikaları…
1-Göç Olgusunun Nüfus yapısına Etkisi :Göçe daha çok erkekler katıldığı için göç veren merkezlerde kadın sayısı fazladır. Bu tip piramitlerde sağa doğru bir çarpıklık görünmektedir. Göç alan merkezlere daha çok erkekler gelmektedir. Bu yüzden bu tip piramitlerde de sola doğru bir çarpıklık görülmektedir.
BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ
2.Kentlerin Fonksiyon Özellikleri
Her kent bir fonksiyon özelliği ile ön plana çıkmıştır.Kimi kentler askeri kimi kentler ise eğitim fonksiyonları ile dikkat çeker. Askeri kentlerde 20/24 yaşındaki erkek sayısı, eğitim kentlerinde de 16/24 yaş arasındaki kadın erkek nüfusu oldukça fazladır.
2007 TUNCELİ
3.Kıtlık ve Savaşların Nüfus Yapısına Etkisi
Kıtlık ve savaş yıllarında görülen yüksek ölüm oranları piramit şekillerinde önemli bozulmalara neden olur. Bu bozulmalar piramitlerde gösterilebilir.
Örneğin savaş yıllarında aşırı erkek ölümü, erkek kısmında büyük girintilere; kıtlıklar yada salgın hastalıklar ise her iki bölümde de derin girintilere yol
açmaktadır.
4.Nüfus Politikalarının Nüfusa Etkisi
Her ülke gelişmişlik düzeyine bağlı olarak bir nüfus politikası uygular. Nüfus politikaları da nüfus yapısı üzerinde etkili olur. Örneğin Çin’de son otuz yıldır
uygulanan tek çocuk politikası (her ailenin yalnızca bir çocuk yapabilmesi) piramit tabanının önemli oranda daralmasına neden olmuştur.
NÜFUS YOĞUNLUKLARI:
Aritmetik Nüfus Yoğunluğu: 

Bir ülkede yaşayan nüfusun o ülkenin yüz ölçümüne bölünmesiyle elde edilir.
Yüz ölçümü geniş nüfus az ise aritmetik nüfus yoğunluğu azdır.
Örnek: Doğu Anadolu Bölgesi
Yüz ölçümü dar nüfus fazla ise aritmetik nüfus yoğunluğu fazladır. Örnek: Marmara Bölgesi
Yukarıdaki şekilde nüfusları aynı olan iki merkezdeki aritmetik nüfus yoğunluğu verilmiştir.
Aritmetik nüfus yoğunluğunun olumsuz yanı kullanılmayan boş arazilerin de hesaba dahil edilmesidir.
2. Tarımsal Nüfus Yoğunluğu:


Bir ülkedeki ve ya bir bölgedeki tarımla uğraşan nüfusun toplam tarım alanlarına bölünmesiyleelde edilir.
Yer şekillerinin  engebeli olduğu yerlerde tarımsal nüfus yoğunluğu fazla iken, ovalarda azdır.
Bölge ve ya ülke dağlıksa bu bölgede tarımsal nüfus yoğunluğu fazladır.
Örnek Doğu Anadolu,Karadeniz Bölgesi
Bölge ve ya ülke düzse bu bölgede tarımsal nüfus yoğunluğu azdır.
Örnek:İç Anadolu,G.doğu Anadolu ,Marmara Bölgesi
Ayrıca gelişmemiş ülkelerde tarımla uğraşan insan sayısı fazla olduğundan tarımsal nüfusyoğunluğu da yüksek çıkmaktadır.
Engebenin fazla, tarım arazilerinin dar olduğu alanlarda tarımsal nüfus yoğunluğu fazladır.
3. Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu:


Bir ülkedeki ve ya bir bölgedeki toplam nüfusuntoplam tarım alanlarına bölünmesiyle elde edilir.
Bu yoğunluk tarım alanlarının genişliğine ve toplam nüfusa göre farklılıklar gösterir.
Fizyolojik nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölge Marmara, en az olduğu bölgeler İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’dur.
Sanayi bölgelerinde fizyolojik nüfus yoğunluğu fazladır.
Bir örnek olması için Hakkari ilinde aritmetik, tarımsalve fizyolojik nüfus yoğunlukları.
NOT: Hakkari dağlık olduğundan tarım alanları sınırlıdır. Bu yüzden tarımsal yoğunluğu, fizyolojik yoğunluktan azdır.

Yorumlar - Yorum Yaz
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi6
Bugün Toplam347
Toplam Ziyaret115886
Site Haritası
google
google
Hava Durumu
Anlık
Yarın
4° -7°
Takvim